📝 જન્મ પ્રમાણપત્રમાં નામના સુધારા અંગે મહત્વપૂર્ણ નવી માહિતી | 02 સપ્ટેમ્બર 2026નું Advisory

જન્મ પ્રમાણપત્રમાં બાળકના નામ અંગે સુધારો, વધારો અથવા જરૂરી ફેરફાર કરાવવા માંગતા વાલીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ માહિતી સામે આવી છે.

આ અંગે આરોગ્ય, તબીબી સેવાઓ અને તબીબી શિક્ષણ અને સંશોધનની કચેરી, ગાંધીનગર દ્વારા 02-09-2026ના રોજ Advisory બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ Advisoryમાં જન્મ-મરણના પ્રમાણપત્રમાં નામના સુધારા/વધારા અંગે રજિસ્ટ્રાર અને સબ-રજિસ્ટ્રાર કક્ષાએ કરવાની કાર્યવાહી અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.

🔴 અગાઉનું Advisory રદ

આ નવા Advisory દ્વારા અગાઉ તા. 25-11-2025ના Advisoryથી બહાર પાડવામાં આવેલી સૂચનાઓ રદ કરવામાં આવી છે અને તેની જગ્યાએ નવી સ્પષ્ટતા મુજબ કાર્યવાહી કરવા જણાવવામાં આવ્યું છે.

GR download કરવા માટે .............ક્લિક

📌 જન્મ પ્રમાણપત્રમાં નામ અંગે શું સુધારો કરી શકાય?

1️⃣ પિતાના નામની જગ્યાએ માતાનું નામ

જો બાળકના જન્મના દાખલામાં પિતાના નામની કોલમમાં માતાનું નામ દાખલ કરવાની માંગ કરવામાં આવે તો જૈવિક (Biological) પિતાનું નામ દૂર કરીને માતાનું નામ પિતાની જગ્યાએ દાખલ કરી શકાશે નહીં.

અર્થાત્ પિતાના નામની કોલમમાં પિતાનું નામ જ રાખવાનું રહેશે.

---

2️⃣ બાળકના નામની પાછળ માતાનું નામ અને અટક

જો માતા અને પિતા બંને બાળક સાથે રહેતા હોય અને બાળકના સંપૂર્ણ નામની પાછળ માતાનું નામ અને માતાની અટક રાખવાની ઇચ્છા હોય, તો સહાયક દસ્તાવેજોના આધારે જરૂરી સુધારો/વધારો કરી શકાય છે.

ઉદાહરણ:

«બાળકનું નામ + માતાનું નામ + માતાની અટક»

---

3️⃣ છૂટાછેડાના કિસ્સામાં માતાનું નામ

જો માતા-પિતાના છૂટાછેડા થયા હોય અને કોર્ટના હુકમથી બાળકની કસ્ટડી માતા પાસે હોય, તો બાળકના નામની પાછળ માતાનું નામ અને માતાની અટક રાખી શકાય છે.

પરંતુ આ માટે કોર્ટના હુકમમાં જરૂરી સ્પષ્ટતા હોવી જરૂરી છે.

---

4️⃣ નામની ગોઠવણીમાં ફેરફાર

બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં સંપૂર્ણ નામમાં:

અટક + બાળકનું નામ + પિતાનું નામ

આ રીતે નામની ગોઠવણી કરવા માટે જરૂરી આધાર/પુરાવાના આધારે બાળક તથા માતા-પિતાના નામમાં પ્રથમ અટક કરી શકાય છે.

---

5️⃣ Middle Name તરીકે પિતાનું નામ ન રાખવું હોય તો

બાળકના સંપૂર્ણ નામમાં Middle Name તરીકે પિતાનું નામ રાખવું ફરજિયાત નથી.

પિતાનું નામ Middle Name તરીકે Optional રાખી શકાય છે.

ઉદાહરણ:

«બાળકનું નામ + અટક»

---

6️⃣ બાળકના નામની પાછળ પિતાનું નામ અને અટક બંને ન રાખવા હોય તો

જો જન્મ પ્રમાણપત્રમાં બાળકના નામની પાછળ Middle Name તરીકે પિતાનું નામ અથવા અટક બંનેમાંથી કશું જ રાખવું ન હોય, તો પિતાનું નામ અને અટક બંને Optional કરી શકાય છે.

ઉદાહરણ:

«માત્ર બાળકનું નામ»

---

📌 બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં નામ સુધારવા અંગે

જો બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં નામમાં સુધારો કરવાનો હોય અથવા બાળક અને પિતાની અલગ અટક હોય, તો સરકારી ગેઝેટ, સુધારેલું નામ, સરકારી ફોટો ID (જેમ કે આધાર કાર્ડ અથવા PAN કાર્ડ) તથા જરૂરી અન્ય સાધનિક દસ્તાવેજોના આધારે સુધારો કરી શકાય છે.

---

⭐ સૌથી મહત્વની નવી જોગવાઈ

આ Advisory મુજબ ઉપરોક્ત તમામ બાબતોમાં સોગંદનામું (Affidavit) લેવાનું રહેશે નહીં.

સુધારો કરવા માટે સ્વ-પ્રમાણિત (Self-attested) દસ્તાવેજોના આધારે કાર્યવાહી કરવાની રહેશે.

તમામ રજિસ્ટ્રાર/સબ-રજિસ્ટ્રાર (જન્મ-મરણ)ને આ બાબતની ખાસ નોંધ લેવા જણાવવામાં આવ્યું છે.

---

🔄 એક વખત સુધારા અંગે મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા

ભારત સરકારના તા. 11-01-2007ના પત્ર મુજબ અરજદાર દ્વારા જન્મ અથવા મરણ પ્રમાણપત્રમાં કોઈપણ પ્રકારનો સુધારો કરવો હોય તો રજિસ્ટ્રાર દ્વારા સામાન્ય રીતે એક જ વાર સુધારો કરી શકાય તેવી જોગવાઈનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

પરંતુ જો સરકાર દ્વારા નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવે અને જન્મ/મરણની નોંધમાં ફરી ફેરફાર કરવાની જરૂર પડે, તો સહાયક આધાર/પુરાવાના આધારે રજિસ્ટ્રાર દ્વારા સુધારો કરવાનો રહેશે.

---

📋 ટૂંકમાં મુખ્ય મુદ્દા

મુદ્દો| નવી સ્પષ્ટતા

પિતાના નામની જગ્યાએ માતાનું નામ| કરી શકાશે નહીં

માતાનું નામ + માતાની અટક| જરૂરી પુરાવા આધારે કરી શકાય

છૂટાછેડા બાદ માતાની અટક| કોર્ટના હુકમમાં સ્પષ્ટતા હોય તો કરી શકાય

Middle Name તરીકે પિતાનું નામ| Optional

પિતાનું નામ અને અટક બંને ન રાખવા| Optional

બાળકનું નામ સુધારવું| જરૂરી સરકારી પુરાવાના આધારે

સોગંદનામું| જરૂરી નથી

દસ્તાવેજ| Self-attested દસ્તાવેજના આધારે કાર્યવાહી

---

📥 મૂળ Advisory PDF

આ માહિતી 02 સપ્ટેમ્બર 2026ના સત્તાવાર Advisoryના આધારે તૈયાર કરવામાં આવી છે. મૂળ દસ્તાવેજમાં Letter No. HEC/0079/09/2026 તથા File No. HEC/BAD/e-file/145/2025/5193/VS-Est દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

નોંધ: આ પોસ્ટમાં દર્શાવેલી માહિતી આપેલ Advisoryના આધારે છે. કોઈ ચોક્કસ કેસમાં કાર્યવાહી કરતાં પહેલાં સંબંધિત રજિસ્ટ્રાર/સબ-રજિસ્ટ્રાર (જન્મ-મરણ) કચેરીની લાગુ પડતી સૂચનાઓ તપાસવી.

🔔 આવી જ નવીનતમ GR, પરિપત્ર, શિક્ષણ વિભાગની માહિતી અને સરકારી સૂચનાઓ માટે બ્લોગને નિયમિત મુલાકાત લો.